علت ( ellat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - جهة و سبب و بايگرو رون و كيود و كيوده و هر چيزى كه آن را براى حصول امرى وسيله كنند . و بيمارى . و ناتوانى و سستى . و آفت و آسيب . و سرگذشت . و اتفاق . و عيب . و مكر و حيله . و عذر و بهانه . و علت اولى : عقل اول . و علت پشت : بيمارى ابنه . و علت تامه : سبب كامل . و علت صورى : شكل و صورتى كه صانع چيزى را بدان تركيب مىسازد مانند صورت تخت . و علت غائى : آن چيزى كه غرض و مقصود صانع است از صنعت خود مانند جلوس بر تخت . و علت فاعلى : خود صانع را گويند مانند نجار در صنعت ساختن تخت . و علت مادى : آن ماده‌اى كه صنعت صانع بر آن تعلق مىگيرد مانند چوب در ساختن تخت . و علت قمى : و با و طاعون . و علت ابنه . و هر چيز لا ينحل . و علت مشايخ : خارشى كه در مقعد بروز كند . و بيمارى ابنه . و به علت : از براى و بسبب و بجهة . و از بابت و از بهر و بهر . و بىعلت : بىجهت و بىسبب و بىمرض . علت دانه ( ellat - d ne ) ا . پ . آبلهء خرد . علث ( als ) ا . ع . نام دهى در مشرق دجله . علت ( als ) م . ع . علث الزند علثا ( از باب ضرب ) : آتش نداد آتش زنه . و علث البر بالشعير : آميخت گندم را با جو . و علث الحديث : مخلوط كرد حديث را و علث السقاء بالارطى : پيراست مشك را بگياه ارطى . و نيز علث : گرد كردن و جمع نمودن . علث ( els ) ا . پ . نوعى از كاسنى صحرائى كه داراى صمغى است مانند مصطكى . علث ( els ) ا . ع . آنچه بر غير عادت و اختيار خورده شود . و پارهء آميخته از چوب آتش زنه . و گياه خشك . ج : اعلاث . علث ( alas ) ا . ع . سختى كارزار و ملازمت بر آن . علث ( alas ) م . ع . علث علثا ( از باب سمع ) : سخت شد جنگ و هميشه در جنگ بود . علث ( ales ) ص . ع . سخت جنگ و شديد القتال . علث ( ales ) ا . ع . آنكه به غير پدر خود منسوب باشد . و لازم گيرندهء كسى را براى حق خود . علثة ( olsat ) ا . ع . قوت روزگذار و قوت لا يموت . و چيز كم . علج ( alj ) م . ع . علجته علجا ( از باب نصر ) : چيره شدم بر وى در نبرد معالجة . و علجت الناقة : پريشان و مضطرب گرديد ماده شتر . علج ( elj ) ا . ع . خر . و خر وحشى فربه و توانا . و نان گردهء درشت كرانه . و غير عربى كه هيچ دين نداشته باشد . و كافر و بيدين خواه عربى باشد و يا جز آن . ج : علوج و اعلاج و معلوجاء و معلوجى و علجة و علجة . و مرد درشت . علج ( elj ) ص . ع . هو علج مال : اوقيم شتران و نيكو دارنده آنهاست . علج ( alaj ) ا . ع . خرمابنان ريزه . علج ( alej ) و ( olaj ) و ( ollaj ) ص . ع . رجل علج : مرد سخت و درشت و افگنده و نيكو درست‌كنندهء كارها . و كذلك رجل علج و رجل علج . علجان ( olj n ) ا . ع . درختان خاردار . و پاره‌اى از اقسام عضاه . علجان ( alaj n ) ا . ع . پريشانى و اضطراب ماده شتر . و گياهى و درختى كه بدان مسواك سازند . و نام موضعى . علجان ( alaj n ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - يك نوع گياهى كه بدان دست شويند و كاه مكه نيز گويند . علجانة ( alaj nat ) ا . ع . خاكى كه باد در بن درخت گرد آرد . و نام موضعى . علجة ( elajat ) و ( alajat ) ع . ج . علج . علجم ( aljam ) ص . ع . دراز بالا . علجن ( aljan ) ص . ع . ماده شتر پرگوشت و لا يوصف به البعير . وزن شوخ و بىباك . علجوم ( oljum ) ا . ع . باغ بسيار درخت . و باغى كه خرما بن زياد داشته باشد . و تاريكى شب . و موج دريا . و آب بسيار . و غوك نر . و كنه . و آهوى گندمگون . و شتر مرغ نر . و بط نر . و تكه . و بز كوهى . و گاو نر كلانسال . و شتر سخت و توانا . و شتر برگزيده . و نام مرغى سپيد . ج : علاجيم . علجون ( oljun ) ص . ع . ناقة علجون : شتر مادهء سخت و توانا . علىحده ( al - hadde ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - علىحده و جداگانه . علد ( ald ) ا . ع . پى گردن . علد ( ald ) ص . ع . شيئ علد : چيز سخت . علد ( ald ) م . ع . علد الشيئ علدا ( از باب سمع ) : سخت و صلب گشت آن چيز . علذمى ( alzamiyy ) ا . ع . حريص و عبد البطن كه هر چه يابد خورد . علز ( alaz ) م . ع . علز المريض علزا ( از باب سمع ) : بىآرام گرديد آن مريض و سبكى و تفتگى و قلق از وى پديد آمد و خروش كرد و جزع و فرياد نمود . و كذا علز الاسير و الحريص و المحتضر . علز ( alez ) ص . ع . دردناك بىآرام كه خواب نكند . يق : بات فلان علزا . علس ( als ) ا . ع . خوردنى و آشاميدنى . علس ( als ) م . ع . علس علسا ( از